— “Bilgiyi, sevgiyi, alçak gönüllülüğü paylaşan öğretmen.”
— “Hocam, bu enerjiyi nereden alıyorsun?”
— “Her kardeş ayrı bir yetenek. Harika!”
— “Sevgili hocam, fazla kendini yorma. Bu devlet ve bu halk (Kürt ve Türk halkı) değişmez. Böyle gördük, böyle gidecek.”
Bana gelen iletilerden birkaçını sundum.
Son ileti, toplumdaki genel kanıyı ifade ediyor diyebilirim. İnsanlar karamsar ve bitkin…
Bu toplumun ve bu devletin değişmeyeceğine inanıyorlar. Haksız da değiller. Cumhuriyet öncesine girmeden, yüz yıllık Cumhuriyet döneminde bir avuç elitin dışında Kürtler, solcular, Aleviler, kısmen dindarlar ve aydınlar çok büyük acılar çektiler. Bugün de insanlarımız devletin ve siyaset erbabının cenderesi altında, çaresiz bir şekilde kıvranıp duruyor.
Sosyal medyada ulusalcılar, “dinbazlar” ve katı Marksistler birbirlerine bağırıp çağırıyorlar. Biri “Ulu Önder”, diğeri “kutsal değerler”, bir diğeri de “Benim önderim ne derse odur!” diyor.
Halk, ekonomik sıkıntılar içinde yaşıyor; çaresiz, siyasetten adım adım uzaklaşıyor, gelecekten ümidini kesmiş ve atıl durumda.
Bu durum bana Sokrates’in at sineğini hatırlattı.
Sokrates, Atina yönetiminin ve Atina halkının değişmezliğini, hantal, koca bir ata benzetir. Bizim bugünkü durumumuz gibi… Devlet dönüşmüyor, halk düşünsel olarak değişip harekete geçmiyor.
İşte tam burada büyük filozof Sokrates, kendisine “At Sineği” lakabını takarak harekete geçiyor. Neden at sineği? Hantal Atina yönetimini ve Atina halkını rahatsız edip harekete geçirmek için.
Ancak Sokrates’in yaptığı yalnızca insanları rahatsız etmek değildi. Onları düşünmeye ve bildiklerini sorgulamaya davet ediyordu. Bunun için soru soruyordu. İnsanlara doğrularını, inançlarını, adalet anlayışlarını ve bilgi iddialarını yeniden düşündürüyordu.
Sokrates’in yöntemi, hazır cevaplar vermek değil, doğru sorular sorarak insanın kendi düşüncesini sınamasını sağlamaktı. Bir insanın kendisini bilgili sanmasının, gerçekten bilgili olduğu anlamına gelmediğini gösteriyordu. Sorularıyla insanların çelişkilerini ortaya çıkarıyor, çoğu zaman bildiklerini sandıkları şeyleri aslında yeterince bilmediklerini fark ettiriyordu.
Onun felsefesinin temelinde, insanın önce kendisini sorgulaması, bilmediğinin farkına varması ve aklını kullanarak gerçeği araması vardı. Çünkü sorgulanmayan bir düşünce, inanç veya kabul, insanı kolaylıkla dogmaların ve önyargıların esiri hâline getirebilirdi.
Sanırım bizim de halktaki, özellikle okumuş kesimdeki karamsarlığı ve düşünsel tutuculuğu kırmak, insanları harekete geçirmek için at sineği olmamız gerekiyor.
Bunun yolu da bağırıp çağırmaktan, bir başka ideolojinin veya düşüncenin dogmalarını savunmaktan geçmiyor. Soru sormaktan, sorgulamaktan, farklı düşüncelere kulak vermekten ve insanları kendi akıllarıyla düşünmeye teşvik etmekten geçiyor.
Sokrates’in at sineği olma çabası başarılı oldu. Yalnızca Atina halkını değil, bütün insanlığı düşünsel olarak harekete geçirdi.
Belki de bugün en çok ihtiyacımız olan şey, biraz Sokrates cesareti ve biraz da at sineği olmaktır.
Geçmişten bir anı:
SEN VE BEN
Süreyya yengeme sevgilerimle…
Hayatının en mutlu günlerinde tanışmıştık seninle… Genç bir öğretmendin, sevgili Nurettin dayımla nişanlıydın.
Sevgi ve merhamet dolu halamın evinde çiğ köfte yapmıştım sizlere… Benimle ilgili kim bilir neler neler geçmişti aklından?
Mutluydun…
Sonra… Askere gittim… İki yıl görüşemedik seninle.
Askerde gözaltına alındım ve tutuklandım. Gözaltı, sorgu, işkence peş peşe geldi. Diyarbakır 5 Nolu Cezaevi’nde insanlık tarihinin en akılalmaz işkencelerini yaşadım.
Bir yıl sonra tahliye oldum.
1982 yılının Ramazan Bayramı’nda yine karşılaştık seninle, aynı yerde, halamın evinde.
Evlenmiştin…
Oğlun Cem olmuştu. Mutluydun, gözlerinin içi pırıl pırıl gülüyordu.
Beni görünce şaşırdın.
Gençliğim solmuştu! Saçım kesik, çok zayıflamıştım. Lanet hapishanenin etkileri de üzerimdeydi.
Halim hal değildi!
O an aklından neler geçti? Bilmiyorum! Ama üzüldüğün her hâlinden belliydi.
Zamanla kendimi toparladım ve seninle çok iyi arkadaş olduk. Birbirimizi bacı kardeş gibi sevdik.
Kısa süre sonra tekrar tutuklanmam için karar çıktı. Cellatlar tarafından aranmaya başlandım.
İşte bu zor günlerimde,
Size uğradığımda, sevgili yengem, sen hep yanımda oldun. Bana maddi ve manevi destek verdin.
Zaman zaman baş başa kaldığımızda ağladın.
“Dayın da senin için çok üzülüyor. Seni kaybetmekten korkuyoruz.” dedin.
Günler ayları, aylar yılı kovaladı.
Ve ben halen aranıyordum.
Her evinize geldiğimde kaygı ve üzüntünü dile getirdin:
“Ne olacak senin bu hâlin? Çekirge gibi oradan oraya uçuyorsun. Yerin yurdun belli değil!”deyip üzüldün.
Ben de:
“Evet yengem, haklısın. Çekirge gibi bir yerden bir yere uçuyorum. Buna mecburum. O lanet olası cezaevine bir daha girmek istemiyorum.” diyorum.
Bazen de gülerek takılıyordum:
“Ee, ne yapalım, devrimci olmak kolay değil!” diyerek seni rahatlatmaya çalışıyorum.
Gerçekten devrimci olmak kolay değil!
27.06.1983. Bağcılar/İstanbul
O dönem yaşadıklarımı defterime böyle not etmişim.
Sıkıntılarla, serüvenlerle ve mücadeleyle dolu uzun bir dönemden sonra yeniden öğretmenliğe döndüm, evlendim.
Sevgili yengem ve dayımla güzel günlerde birlikte olduk.
Ne yazık ki sevgili Nurettin dayımı erken bir dönemde, beklenmedik bir şekilde kaybettik.
Onu sevgi ve saygıyla anıyorum.
Yengemle dostluğumuz hâlâ devam ediyor. Ona sağlıklı, mutlu yıllar diliyorum.
Büyük dayanışman için binlerce teşekkürler sevgili yengem!

